لطف الله هنرفر
78
اصفهان ( فارسى )
آيين زردشت محل اين آتشكده را ترك گفته باشند . « 1 » چنانكه ذكر شد ، نام مهرين كه حمزهء اصفهانى و حافظ ابو نعيم و ابن حوقل ، به بلوك « ماربين » اطلاق كردهاند ، در ايران زمين ريشهء اوستايى دارد و نام ماربين كه در تمام دوران اسلامى تاريخ اصفهان به مجموعه روستاهايى واقع در مغرب اصفهان داده شده ، و در آثار نثر و نظم نويسندگان و شعراى ايران بعد از اسلام ديده مىشود تصحيف همان اسم « مهربين » است كه در پهلوى ساسانى به صورت « ماربين » درآمده است و در حقيقت « مار » در فرهنگ پهلوى دورهء ساسانى تصحيف « مصر - خورشيد » در فرهنگ اوستايى است ، و شواهد و قراين اين پژوهش لغوى ، عنوان موبدان موبد زردشتى عصر ساسانى در زمان شاپور اول ( - شاپور سپاه ) است كه « آذرپاد ماراسپندان » نام داشته و اين اسم در فرهنگ پهلوى ساسانى تصحيف « اترپات مهر اسپندان » عصر اوستايى است ، و اينچنين است روز بيست و نهم هر ماه ايرانى كه « ماراسپند » ناميده مىشده و در اوستايى « مهر اسپندروز » نام دارد و سرانجام آنكه ، چون قلعهء مهربين ( - آتشگاه امروز ) به علت ارتفاع محسوس آن در اراضى جلگهاى مغرب اصفهان از همهء روستاهاى اطراف مشاهده مىشده ، نام اين بلوك هم ، چنانكه حمزهء اصفهانى و مورخان بعد از او ضبط كردهاند ، در روزگاران قبل از اسلام « مهربين » بوده و ماربين تصحيف همين اسم در فرهنگ پهلوى عصر ساسانى بوده است و در تمام پانزده قرن تاريخ اسلامى اصفهان هم « ماربين » گفته و نوشته مىشده ، چنانكه امروز هم همين نام را دارد .
--> ( 1 ) . سنى ملوك الارض و الانبياء ، ترجمهء فارسى ، ص 37 - 38 ، رسالهء محاسن اصفهان ، تأليف مافرّوخى از قرن پنجم هجرى ، ترجمهء فارسى ، به اهتمام عباس اقبال ، 1328 ه ش ، ص 24 و 67 .